Zeytinyağı Analiz Raporu Nasıl Okunur?

Zeytinyağı analiz raporu, o yağın kimlik kartıdır. Eğer polifenol açısından zengin, şifalı bir yağ arıyorsanız, gözleriniz şu detayları aramalı:

1. "Natürel Sızma" (Extra Virgin) İbaresi: Olmazsa Olmaz

Polifenol peşindeyseniz, ilk kural budur.

• Doğrusu: "Natürel Sızma Zeytinyağı". Bu, zeytinin mekanik yollarla sıkıldığını ve hiçbir kimyasal işlem görmediğini garanti eder.

2. Üretim Tekniği: "Soğuk Sıkım" (Cold Press)

Polifenoller ısıya karşı çok hassastır.

• Etikette mutlaka "Soğuk Sıkım" veya "27°C'nin altında üretilmiştir" ibaresini arayın.

• Eğer sıcaklık kontrol edilmeden sıkım yapıldıysa (ki daha çok yağ elde etmek için yapılır), o değerli antioksidanların çoğu uçup gitmiştir.

3. Üretim Yılı: TETT'ye Değil, Üretim Tarihine Bakın!

Zeytinyağı şarap gibi değildir, yaşlandıkça değerlenmez; aksine tazeyken makbuldür.

• Şişenin arkasında TETT (Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi) yazar, bu yasal zorunluluktur. Ama sizin asıl bakmanız gereken "Üretim Tarihi"dir.

• Örneğin; şu an "2025-2026 Sezonu" veya "Ekim 2025" gibi yakın tarihli yağlar en yüksek polifenolü barındırır. 18 aydan eski yağlarda polifenol değeri düşmeye başlar.

4. Asitlik Değeri: Düşük Asit, Yüksek Kalite

Serbest yağ asitliği (Oleik asit cinsinden) yağın kalitesini gösterir.

• Natürel Sızma olabilmesi için asitlik %0.8'in altında olmalıdır.

• Ancak şifalı, yüksek polifenollü bir yağ arıyorsanız %0.5 ve altını hedefleyin. Düşük asit, zeytinin dalından kopup sıkılana kadar çok az beklediğini ve temiz işlendiğini gösterir.

5. Polifenol Değeri (PPM veya mg/kg)

Her üretici bunu etikete yazmaz (çünkü laboratuvar analizi gerektirir ve maliyetlidir), ancak "butik ve sağlık odaklı" üreticiler bunu gururla belirtir.

• Ne Aramalısınız? Etikette "Toplam Polifenol" veya "Total Biophenols" değeri.

• Değerler Ne Anlama Gelir?

  • 250+ mg/kg: İyi kalite, sağlık için faydalı (AB Sağlık Beyanı sınırıdır).

  • 500+ mg/kg: Çok yüksek değer, ilaç niyetine içilebilir.

  • 800+ mg/kg: Yarışmalık, "ksir" düzeyinde yağlar (Genelde tadı çok acı olur).

6. Zeytin Çeşidi ve Bölgesi (Coğrafi İşaret)

Zeytinin "soyağacı" önemlidir.

• Etikette zeytinin cinsi yazıyor mu? (Örn: Memecik, Ayvalık, Trilye, Yamalak Sarısı).

• Çeşit belirtilmesi, üreticinin ürününe hakim olduğunu gösterir. Örneğin; Ege'nin Memecik zeytini, doğru işlenirse polifenol şampiyonu olmaya adaydır.

7. Ambalaj: Işık Düşmandır

İçeriği ne kadar iyi olursa olsun, şeffaf cam şişede veya plastik şişede (pet) satılan bir zeytinyağından polifenol beklemeyin. Işık, klorofili okside eder ve yağı bozar.

• Tercihiniz: Koyu renkli cam şişe veya teneke kutu olmalıdır.

Özet Tablo: Markette Hızlı Kontrol Listesi

Bir üretici olarak tavsiyem; etiketi okuyun ama üreticiye soru sormaktan da çekinmeyin. "Analiz raporunuz var mı?" sorusu, işini iyi yapan üreticiyi çok mutlu eder, hile yapanı ise tedirgin eder.